ODYSSEUS' EERSTE REIS   |   ODYSSEUS' TWEEDE REIS   |   ACHAIERS   |   ARGOS EN HELLAS   |   KRETA-SCANDINAVIË   |   LESBOS-BRETAGNE
TENEDOS-THANET   |   THRINAKIA-CORNWALL   |   OGUGIA-AZOREN   |   SCHERIA-LANZAROTE   |   ITHAKA-CADIZ,JEREZ
TROJE-GOG MAGOG   |   ISMAROS-DOUARNENEZ   |   KUTHERA-LOTUSETERS   |   CYCLOPEN-FOGO,MADEIRA,KAMEROEN   |   AIOLIA-CORVO   |   LAISTRUGONIË-CUBA   |   AIAIA- SCHOUWEN, ZEELAND   |   HADES-WALCHEREN


LESBOS

De ligging

  Hij (Diomedes) trof ons toen in Lesbos, waar wij overlegden of wij de
  lange weg terug zouden varen boven langs 't rotsige Chios
  richting het eiland Psuria, dat we dan links zouden houden,
  óf onder Chios het winderige Mimas zouden passeren.
  Daarop riepen wij god op een teken te geven. Die droeg ons
  op om midden over de zee naar Euboia te varen,
  en  zo snel als we konden aan rampen op zee te ontkomen.
  Gunstig gierde de wind die opstak en supersnel staken
  onze schepen de visrijke vaarwegen over en landden
  's nachts in Geraistos.                             (Od.3,170 ev)

Uiteraard is hier niet het Griekse eiland Lesbos bedoeld, ten eerste omdat het verhaal zich niet in de Middellandse Zee afspeelt, vervolgens omdat de reis vanuit het Griekse Lesbos naar het Griekse Sparta of Pulos niet dramatisch lang is ("lange vaartocht"), Lesbos in de bronstijd Issa heette (Strabo 1,3,19) en Nestor, om thuis te arriveren, drie koersen zou hebben moeten varen (ZW, W en N) en twee windshifts moeten hebben gehad. Er wordt slechts één gunstig gierende wind genoemd.

   Alwat ten zuiden door Lesbos, de zetel van Makar, omsloten
  wordt, in 't noorden door Frugië en door de Hellespont, zo
  oneindig, daar stak u, meneer, naar verluidt, qua rijkdom en zonen
  ver bovenuit.'                                                         (XXIV, 543-546)

Wilkens identificeert Lesbos op grond van de bovengenoemde relatieve ligging ten opzichte van Frugië en de Hellespont met het eiland Wight, waar Nestor met Menelaos (moet zijn: Diomedes!) overleg pleegt en een orakel vraagt welke route ze moeten nemen om het Kanaal over te steken, ofwel oostelijk langs de kust van Normandië, ofwel binnendoor tussen Guersey en Jersey, of rechtstreeks over open zee.1 De god adviseert hun de rechtstreekse koers over open zee te nemen. Tegen deze identificatie pleit dat Lesbos door Homeros niet als een eiland wordt aangeduid. In 4, 341 ev staat en Lesbooi ("in Lesbos", ook in 3,169) en de naam Lesbos wordt ook niet genoemd bij de beschrijving van de Seirenen die door Wilkens bij de Solent worden gesitueerd.2 Bovendien zijn andere identificaties onvoldoende beargumenteerd.
De identificaties van Cailleux zijn aannemelijker. Volgens hem is Lesbos de baai van Morbihan, waar "lesbins" waren, vrouwen die in dienst waren van Ker Anna, nu St. Anne d'Auray, hetgeen zou overeenkomen met het feit dat Achilleus er vele knappe vrouwen vandaan had gehaald, onder wie zijn eigen Diomede (IX, 664) en de zeven vrouwen die Agamemnon zelf had mogen uitkiezen3. Als Agamemnon Achilleus wil overhalen aan de strijd deel te nemen zegt hij dat hij Achilleus zeven vrouwen uit Lesbos zal schenken die Achilleus in Lesbos veroverd had en die Agamemnon uit de buit had uitgekozen (Il.9,128). In de buurt ligt ook een plaatsje Lesbin. Het was als 'woonplaats van Makar' een plaats waar net als in Zeeland de reïncarnatiemysteriën en orgiën plaatsvonden. Makar wordt namelijk gebruikt zoals wij zeggen: "mijn oom zaliger". Er wonen dus overleden en zalig verklaarde "goden", dat wil zeggen voormalige wetgevers, koningen en helden, die op de wedergeboorte wachten.4 In dit gebied woonden de Veneti tegen wie Caesar een zeeslag heeft gehouden die hij met moeite kon winnen. De Veneti hebben hun Anna-riten naar de Povlakte overgebracht, waar zij Venetië stichtten en het jaarlijkse carnaval aan deze riten herinnert (PA 361).5 Het 'rotsige Chi(os)' is Ogio (Ok-io=Okke-eiland). Okke is Athene. Het eiland heet nu Île d'Yeu (Eiland van God), is beslist rotsachtig en heeft veel megalithische monumenten. Psuria is Hiria, het huidige Noirmoutier. Hiria was Herius in het Latijn: "in Herio monasterio" is verbasterd tot Noirmoutiers. Het 'windige Mimas' is Mimizan, een plaats in Les Landes met een beroemde cyclopische piramide op het strand, die door winden met zand is bedekt. De inwoners waren in de oudheid druïdisch en werden Bituriges Ubisci genoemd6 Zij hadden hun mysteriën in de paaldorpen van het bassin van Arcachon en werden daar Boii genoemd naar de drijvende hutten (bohios) van de paaldorpen. De vraag waar de twee leiders mee zitten is dan niet hoe zij het Kanaal moeten oversteken, hetgeen niet zo lastig is, maar hoe zij de gevaarlijke Golf van Biskaje moeten oversteken, binnendoor langs Nourmoitiers, langs het Okke-eiland naar Mimizan of rechtstreeks over open zee op. De geraadpleegde god (Apollo in de tempel van Carnac?) adviseerde hun direct op Euboia af te koersen,waar de Boii woonden, zie kaart.



Nu kan men tegenwerpen dat deze situering van Lesbos in Bretagne in strijd is met de relatieve ligging van Il.24,544, zie boven. Een oplossing voor Cailleux' plaatsing van Lesbos in de golf van Morbihan is als men aanneemt dat het gebied van Priamos zich over het Kanaal tot in Bretagne uitstrekte. Argumenten daarvoor zijn dat er vanuit Bretagne bondgenoten, Thraciërs en Kikonen, overstaken om Priamos te helpen (Il.10,434;558), de taal en cultuur aan beide zijden van het Kanaal hetzelfde zijn en Odysseus wraak kwam nemen op de Kikonen, die in Bretagne woonden. In dit kader is de bovengenoemde rooftocht van Achilleus in hetzelfde gebied ook begrijpelijk.1

De conclusie luidt dat de identificatie van Cailleux de sterkste argumenten heeft: het is de golf van Morbihan, de "Zee met de paalwoningen".  De route die Nestor en Diomedes kiezen is die over de Golf van Biskaje richting Boii (Euboia). Het gebied van Priamos en zijn bondgenoten strekt zich aan weerszijden van het Kanaal uit, van Bretagne tot Noord-Engeland, begrensd door de Hellespont ofwel de Noordzee en de Oceaan.

Noten;
1. Wilkens p.132 en 170 ev met kaart op 171.
2. De Solent is de zeestraat tussen Engeland en Wight, zie Wilkens p.292.
3. Anna= Ennia = Nehalennia.
4. Zie Inleiding Religie (floralia) in Homeros Odyssee.
5. Het Gardameer heette Bechunensis-meer, dat een omzetting is van Morbihan: Bechun = Bihan. Morbihan is "zee met paaldorpen, hutten": bohios in het Oud-Iberisch.
6. De etymologie van Ubisci is: üben -'oefenen, discipline'.
7. Zie ook Wilkens p.408 en krt.15.

Afkortingen voor de boeken van  Th. Cailleux:
OC  Origine celtique de la civilisation de tous les peuples
PH  Poésies d' Homère
PA   Pays Atlantiques, decrit par Homère
H.O. = Homeros Odyssee, De zwerftochten van Odysseus opde Atlantische Oceaan, ed. G.W.J.Janssen. Leeuwarden 2018
Citaten van Homeros: Romeinse cijfers = Ilias, bv  XX,345; Arabische cijfers = Odyssey, bv. 13,34.